• HASTA İÇİN UYGUN VERİCİ ARAMA VE TARAMA ÇALIŞMALARI:


1. aşama: Preliminer arama için başvuru
2. aşama: Doktorların hastayı bir kemik iliği nakil merkezine yönlendirmesi
3. aşama: Hasta doku tipinin belirlenmesi
4. aşama: Aile taraması
5. aşama: Yurt içi, yurt dışı akraba dışı gönüllü vericilerden tarama
6. aşama: Kök hücre / kemik iliği aspirasyonu için ön çalışmalar

1. aşamada preliminer aramada hastanın doktoru bankamıza hastasına uyumlu potansiyel verici bulmak için başvuruda bulunur. Preliminer arama formu denilen bir form hastanın doktoru tarafından doldurulur; form şu bilgileri içermelidir: Hastanın adı, hastanın doku tipi (moleküler tipleme/ DNA-based allele-level typing), hastanın tanısı, hastalığın durumu, hastanın bağlı olduğu etnik grup ya da ırkı, hastanın cinsiyeti ve formda istenen diğer bilgiler. “Nakil düşünülen merkez” bölümü preliminer arama formunun en çok dikkate alınması gereken noktalarından biridir; hastanın doktoru ve naklin gerçekleşeceği merkez arasında kesin uyum sağlandıktan sonra doldurulmalıdır.

2. aşamada resmi isteğin kabulu için hastanın bankamızla bağlantılı bir nakil merkezine önerilmesi gerekmektedir. Nakil merkezi sözü geçen hastanın durumunu değerlendirip nakli uygun görür ve gerçekleştireceğini bildirirse artık hasta için gerekli bilgiler sorumlu doktoruna bildirilir ve/veya uygun görülür ise nakle hazırlık aşamasına geçilebilir.

3. aşamada hastanın doku tipi preliminer arama formunda doktoru tarafından doldurulduğu şekliyle kabul edilmiyor ise kemik iliği bankasının ilgili laboratuvarlarında tekrar çalışılır.

4. aşamada hastanın kardeşi/leri ve ebeveynleri için tarama yapılır.
Sonrasında aile taraması için hesaplama ve istatistik programlarının kullanımı ile elde edilen sonuçlar değerlendirilip doğrulanır. Bu sonuçlara göre belli durumlarda akrabalar arasından verici seçimi yoluna gidilip gidilmeyeceğine karar verilir.

5. aşamada yapılan başvuru doğrultusunda hastayla uyumlu potansiyel vericiler bankamız havuzundan taranır ve seçilir. Bu aşamada herhangi bir verici belirlenip ileri test çalışılması söz konusu değildir. Eğer ön aramada HLA-A, -B uyumlu potansiyel vericiler belirlendiyse, bankamıza çağırılan ve gönüllü olarak verici olmayı kabul eden vericilerden az miktarda kan örneği alınarak HLA-DR testleri (ileri test) ve doğrulayıcı tiplemeleri (CT) gerçekleştirilir.

6. aşamada ise kemik iliği ya da kök hücre bağışlamayı kabul etmiş olan ve
hastayla uyumlu verici bankamıza çağırılarak gerçekleştirilecek prosedür hakkında bilgilendirilir. Eğer verici kan bağışı yapma konusunda ikna olmuşsa, bu durumda öncelikle vericinin sağlıklı olduğunu kanıtlamak için fizik ve laboratuar muayeneleri başlatılır. Bu muayene ve testler sonrasında vericiden kök hücreleri toplanarak naklin gerçekleştirileceği nakil merkezine transfer edilir.

• VERİCİ SEÇİMİ VE BAĞIŞ AŞAMALARI:

Verici seçimi ve bağış aşamaları sitemizin vericiler ile ilgili bölümünde yer almaktadır.


• NAKİL:

Kök hücre nakli aşamaları
Altta yatan hastalığa göre değişmek üzere genellikle çalışmakta olan iliği yok edici ve hastanın bağışıklığı sağlayan hücrelerini çalışmaz hale getirici bir tedavi (kemoterapi bazen birlikte radyoterapi) verilir; hazırlama rejimi

Vericinin bağışladığı kök hücreler bazen nakil öncesi işlemlere tabi tutulur. Eğer hasta ile vericisinin kan grupları uyuşmuyor ise, bağışlanan kök hücrelerin arasından eritrositler (kırmızı kan hücreleri) ayrılır. Bazen de kök hücreleri, içerdiği T hücre (bazı bağışıklık hücreleri) oranını düşürmek üzere işleme tabi tutulur. T hücreleri bağışıklık sistemimizin bir parçasıdır ve nakil sonrası bazı durumlarda GvHH ortaya çıkmasına yol açmaktadır.

Kök hücreler hastaya damar yoluyla verilir. Aktarma işlemi 1 ile 5 saat arasında değişen bir sürede gerçekleştirilir. İnfüze edilen (damar yoluyla verilen) kök hücreler, boşaltılmış olan kemik iliğine doğru kendiliğinden yol alır ve burada yerleşip çoğalıp, olgunlaşarak yeni eritrosit, lökosit ve trombositleri üretir.

Hazırlama rejimi hasarı ile ilişkili komplikasyonlar, kan hücrelerinin azalması ve destek tedavisi gereksinimi dönemi verilen kök hücre kaynağının üretime geçmesi; engraftman gerçekleşene kadar infeksiyon ve kanamaya eğilim riski ile birliktedir. Hasta ve kök hücrenin kaynağına bağlı olarak engraftman 2 ile 4 hafta arasında sağlanabilir. Engraftman kan sayımı yapılarak izlenir. Bazen hastalara büyüme faktörleri de aktarılarak engraftmanın hızlanması sağlanır.

Alojenik nakil grubundaki hastalarda verinin bağışıklık hücrelerinin alıcı vücudunda yabancı olarak algıladığı organlara hasar vermesi ile ilişkili GVHH ortaya çıkması. İki tip GVHH vardır: akut GVHH, semptomların hemen nakil sonrasında görüldüğü tiptir; semptomların yavaşça oluştuğu ve aylar hatta yıllar boyunca sürebildiği tip ise kronik GVHH olarak isimlendirilir.

Bu aşamaların hepsinde hastalar koruyucu amaçla verilen antibiyotikler özel önlemlere (tek kişilik odalara, temiz gıda v.s.) rağmen değişik dönemlerde farklı infeksiyon riski taşırlar, infeksiyonlar ağır seyredebilir, ölümcül olabilir. Kullanılan ilaçların yan etkileri ile ilişkili komplikasyonlar da başlıca istenmeyen etkilerdir.
Nakil sonrası ilk 3 ay hastalar için en riskli dönemdir. 3. aydan sonra başlıca risk hastalığın tekrar ortaya çıkmasıdır. Bazı hastalar yukarıda bahsettiğimiz sorunlarla karşılaşsa da, bir çoğu erken aşamada oluşabilecek riskleri atlatarak normal yaşamlarına dönebilirler. Daha sonra aylık ve 5 yılı tamamladıktan sonra yıllık takip olur.

Nakilden sonra da bankamız hastanın genel gidişatını takip etmektedir. Nakil sonrası hastaların durumunu iyileştirmek için bu takip çok önemlidir.

Hastalar Anasayfa